Zoeken naar balans tussen opbrengst en kruidenrijkdom

Zoeken naar balans tussen opbrengst en kruidenrijkdom

Op de eerste veldbijeenkomst bleek dat de ervaringen van de deelnemers aan het praktijkexperiment productief kruidenrijk grasland erg wisselend zijn.

Vorig jaar zaaiden de deelnemers hun land in met graskruidenmengsels. Over de opzet van het project berichtten wij eerder in het blog “Is grasland met kruiden beter voor mijn bodem?”. Op 7 juni deelden zij hun eerste ervaringen tijdens een gezamenlijk veldbezoek aan enkele ingezaaide percelen in Groesbeek en Leuth. Het gesprek ging over een reeks aan onderwerpen. Er werd gesproken over de opkomst van de grassen en kruiden, over de bemesting en de voederwaarde en over de aanhoudende droogte die nog wel een tijdje aanhoudt.

Op enkele plaatsen kwamen de kruiden niet goed op en overheersten de grassen. Daar zou misschien een doorzaai van kruiden nodig zijn. Adviseur Pedro Janssen van het Louis Bolk Instituut deelde zijn ervaring dat het mogelijk is dat de kruiden in een later stadium alsnog gaan kiemen en hun plaats in de vegetatie gaan innemen. Hij adviseerde om enig geduld te hebben alvorens te concluderen dat de opkomst van de kruiden mislukt is. Daar waar kruiden wel waren opgekomen was het opvallend dat het aandeel aan smalle weegbree minimaal was. Naar de oorzaak daarvan is het gissen. Wel is duidelijk dat smalle weegbree een zeer gewenst kruid is in het mengsel, omdat het in de pens van de koe een positieve invloed heeft op de eiwitopname. Op de meeste percelen die bekeken werden stond wel veel cichorei en rode en witte klaver. Cichorei is met zijn penwortel goed bestand tegen droogte en vermindert het aantal wormen in het maag-darmkanaal van het vee.

De ervaring van de meeste deelnemers was, dat de opbrengst van de eerste snede van het graskruidenland matig tot laag was. Daarom hebben enkele deelnemers al een aanvullende bemesting uitgevoerd om de productiviteit omhoog te brengen. Dat brengt volgens Pedro wel een risico met zich mee voor het behoud van de kruiden in de vegetatie. Hoe meer stikstof wordt toegevoegd, hoe moeilijker het wordt om met name de klavers in het mengsel te houden. De klavers hebben meer concurrentiekracht bij een laag stikstofniveau. De planten binden in wortelknolletjes zelf stikstof uit de lucht en gebruiken dat voor de groei. In tweede instantie komt die stikstof beschikbaar in de bodem en is dan opneembaar voor andere kruiden en grassen. Het stikstofbindend vermogen van de klavers komt later in het seizoen pas echt goed op gang.

Aan het eind van het veldbezoek was duidelijk dat er veel openstaande vragen waren. Pedro benadrukte dat de vestiging van productief kruidenrijk grasland tijd nodig heeft. Hij riep op tot een zuinig gebruik van mest om de kruiden meer kans te geven om zich te vestigen. De consequentie is de lagere opbrengst nu. Zijn verwachting is dat het zich later terug betaald door het groter stikstofbindend vermogen van de klavers en een grotere droogteresistentie vanwege de betere doorworteling van de graskruidenvegetatie. Met betrekking tot het droogteprobleem hadden verschillende deelnemers ook goede ervaringen met het gebruik van rietzwenkgras.

Over het vervolg van het project spraken de deelnemers af om in augustus foto’s uit te wisselen van hun graskruidenland en om in september weer in het veld te gaan kijken. Pedro deelt de gegevens van de gemeten voederwaarden op de ingezaaide percelen en verzamelt informatie over de ervaringen van graskruidenland op weidepercelen. Een student van de Radboud Universiteit gaat vegetatieopnames maken in het graskruidenland bij alle deelnemers. In de opnames worden de soortsamenstelling en het aandeel van elke soort in de vegetatie gemeten. Wordt vervolgt!

 

Graskruidenland met cichorei en klaver

-------------------------------------------------------------------

Dit is een bericht van Arno van der Kruis voor Living Lab Ooijpolder – Groesbeek

Kijk voor meer informatie over Living Lab op de website van de Radboud Universiteit.

Foto bij introtekst: De onderzoekers Robin Lexmond en Rosa Boone van de Radboud Universiteit staan, met de deelnemers aan het project Productief Kruidenrijk Grasland, bij hun veldproef, waar zij testen of het inoculeren van bodem met schimmels en bacteriën invloed heeft op de vestiging en handhaving van kruiden in een graskruidenland. Zie het blogbericht: Bodeminoculatie brengt ingezaaid kruidenrijk grasland op gang.

Mede mogelijk gemaakt door:

 

16 juli 2026

Denk mee over de toekomst van ons landschap

Stichting Via Natura organiseert op verschillende locaties in gemeente Berg en Dal bijeenkomsten om gezamenlijk na te denken over de toekomst van ons landschap.  Hoe willen we het landschap de komende jaren gebruiken, beleven en verzorgen en wat is daarvoor nodig? Zowel voor het buitengebied als binnen de bebouwde kom.

Gemeente Berg en Dal neemt de ideeën, kennis en ervaringen mee in de plannen van het zogenaamde Landschapsontwikkelings Programma (LOP). Meer weten over het LOP? Bekijk hier de informatie over het LOP 2015 – 2025 om een goed beeld te krijgen van wat een LOP is.

Deze avonden zijn gratis toegankelijk, voor koffie en thee wordt gezorgd. Inloop vanaf 19.00 uur, start bijeenkomst 19.30 uur (m.u.v. Ooij).

Welkom op één van de volgende data:

  • Dinsdagavond 1/9, De Mallemolen in Groesbeek
  • Woensdagavond 9/9, Kulturhus in Beek
  • Woensdagavond 9/9, De Bosduivel, Heilig Landstichting
  • Donderdagavond 10/9, Vriendenkring in Leuth
  • Woensdagavond 16/9, De Sleutel, Breedeweg
  • Dinsdagavond 22/9, Kulturhus Den Ienloop, Millingen aan de Rijn
  • Donderdagavond 24/9, De Sprong, Ooij (inloop 20.15, start 20.30)

Aanmelden is fijn! Dat kan via  https://vierhetlandschap.nl/grensgebied/ (scroll naar beneden op de pagina), of via secretariaat@vianatura.nl

Deze bijeenkomsten organiseert Stichting Via Natura i.s.m. collega-organisaties, dorpsraden en Forte Welzijn, in opdracht van gemeente Berg en Dal.

Kom je ook naar de film Grensgebied?

Weet je dat (ruim) een week voorafgaande aan deze bijeenkomsten de film Grensgebied wordt vertoond in de dorpen? Een film over natuur en landschap in de Gelderse Poort en het Rijk van Nijmegen. Ga mee op reis door ons landschap. Kijk hier voor de filmvertoningen en bestel je tickets. 

Samen voor het landschap.

Grensgebied is gemaakt door filmmaker Rik van der Linden en tot stand gekomen met vele mede-mogelijk makers:

Logos Film HJK web copy

13 juli 2026

In De Duffelt hebben acht betrokken partijen de handen ineen geslagen voor het project Biodivers BIJvoeren in De Duffelt. Met concrete maatregelen werken agrarische ondernemers, grondeigenaren, inwoners en Stichting Via Natura samen aan een aantrekkelijker landschap voor wilde bijen en andere bestuivers.

6 mei 2026

Zes akkerbouwers zaaien randen in en participeren in het onderzoek naar biodiversiteit in boerenland. De vraag is of deze randen bijdragen aan de biologische plaagdierbestrijding

10 april 2026

Perceelranden waar heggen geplant zijn, trekken twee keer zo veel insecten aan als perceelranden waar geen heggen staan.

1 oktober 2025

Kruidenrijk grasland blijft langer groen tijdens droogte. De opbrengst was in het droge jaar 2025 hoger dan van regulier grasland. Zoogkoeien en kalfjes zijn bovendien dol op het kruidenrijke voer.

23 juni 2025

Doorgaan met productief kruidenrijk grasland in het melkveebedrijf. Dat is wat alle deelnemers aan de pilot willen na de afgelopen twee jaar. Ook sluiten er nog enkele nieuwe melkveehouders aan.

18 november 2024

Er is geen eenvoudig recept voor het gebruik van graskruiden mengsels in de melkveehouderij. Dat is de gedeelde ervaring van deelnemers aan het praktijkproject Productief Kruidenrijk Grasland.

5 september 2024

Tijdens een veldbijeenkomst in het tweede jaar van de praktijkproef komen grote verschillen in beeld. Er is zowel enthousiasme als twijfel bij de deelnemers.

10 mei 2024

Als je ervan uitgaat dat divers eten voor mensen gezond is, geldt dat dan ook voor koeien? En proef je dat in het eindproduct?

4 maart 2024

Nacht-actieve insecten dragen sterk bij aan bestuiving van bloemen in het agrarisch landschap. Jelle Wissink onderzocht die onbekende diergroep in Ooijpolder en Duffelt.

4 maart 2024

In Thornsche Molen kwamen telers, molenaars, bakkers en brouwers bijeen en verkenden de kansen voor korte ketens, van graanteelt tot streekproduct.

6 december 2023

De ervaringen met productief kruidenrijk grasland zijn wisselend, maar overwegend positief. De omgang met toegevoegde kruiden, die goede eigenschappen hebben, vraagt om nieuw vakmanschap.

24 november 2023

In landbouwgebieden worden weinig natuurwaarnemingen gedaan. Living Lab brengt daar nu verandering in met telroutes in Ooijpolder en Duffelt. Daarmee ontstaat een beter beeld van de ontwikkeling van de agrarische natuur.

20 oktober 2023

Op vrijdagochtend 27 oktober gaan onderzoekers, samen met boeren en andere belangstellenden, bij Persingen het veld in om te kijken welke natuurwaarden daar te vinden zijn.

20 oktober 2023

Op zondagmiddag 29 oktober, van 13 tot 17 uur, presenteren lokale boeren en verwerkers hun producten bij de Waldboeren aan de Postweg in Berg en Dal.

24 augustus 2023

Wereldwijd bestaan programma’s om in intensieve landbouwgebieden natuur en milieu te ontzien. De analyse van succesfactoren en belemmeringen helpt om die programma’s te verbeteren.

29 juni 2023

Natuurfestival De Landschapsparade in Beek had een breed aanbod aan activiteiten. Een geïnteresseerd publiek bezocht op zondag 25 juni de streekmarkt bij het Kulturhus en ging op pad met natuurkenners.

22 juni 2023

De veertig deelnemers aan de Midzomeravond van de Landschapsparade beleefden de bijzonder rijke natuur van Berg en Dal en Ubbergen.

11 juni 2023

Op de eerste veldbijeenkomst bleek dat de ervaringen van de deelnemers aan het praktijkexperiment productief kruidenrijk grasland erg wisselend zijn.

6 juni 2023

Hermen Vreugdenhil vindt elke stap van belang die boeren zetten om hun bedrijf natuurlijker te maken.

4 juni 2023

Op diverse locaties in Groesbeek, Ooijpolder en Duffelt bekeken raadsleden mooie voorbeelden van natuur- en landschapsbeheer in het boerenland.

30 mei 2023

Door toedoen van bevers breidt het waardevolle bronbos uit, maar de beschermde diersoort maakt het de dorpsbewoners wel moeilijk.

24 mei 2023

In het Basteicafé in Nijmegen spraken boeren met burgers over de link tussen huiskamer en landbouwtransitie.

11 april 2023

De neergaande trend in natuurwaarde van het boerenland kan worden omgebogen met groene landschapselementen, zoals in de Ooijpolder is aangetoond.

5 april 2023

Meer dan zestig mensen hebben een boeiende avond beleefd bij de kleurrijke presentatie van de resultaten van het 5000-soorten jaar in de Gelderse Poort.

20 maart 2023

Kom luisteren naar de presentatie van de resultaten van het 5000 soortenjaar in Gelderse Poort en praat mee over de betekenis voor de biodiversiteit in de gemeente Berg en Dal.

3 maart 2023

Op een inspiratiemiddag over herstel van de biodiversiteit klonk de roep van wetenschappers en boeren om het heft in eigen hand te nemen.

23 februari 2023

De presentatie van de eerste resultaten van Living Lab naar herstel van de biodiversiteit wekt interesse én roept vragen op over de bruikbaarheid.

20 februari 2023

De gemeente Berg en Dal en Via Natura besteden in 2023 extra aandacht aan de natuur. Het gaat zowel om de succesverhalen als over de bedreigingen.

9 februari 2023

Landschapselementen geven structuur aan het agrarisch landschap. Robin Lexmond onderzoekt wat de invloed is op de hoeveelheid en de variatie aan insecten.

25 november 2022

Jacco van Haaren, melkveehouder in Millingen a/d Rijn, wil weten waar hij staat. Daarom neemt hij deel aan het praktijkexperiment Productief Kruidenrijk Grasland.

8 november 2022

Goede contacten en langdurige relaties tussen natuurbeschermers en boeren waren belangrijk om de natuur in het cultuurlandschap van Ooijpolder en Groesbeek te verbeteren.

2 november 2022

Onder oude soortenrijke graslanden gaat een rijk bodemleven schuil. De onderzoekers van Living Lab Ooijpolder – Groesbeek (LLOG) testen of deze bodembiodiversiteit een ingezaaid graskruidenmengsel beter doet groeien.

30 augustus 2022

In de stikstofcrisis lijkt het boerenbelang tegenover de natuur te staan. Kruidenrijk grasland kan een brugpeiler zijn om die kloof te overbruggen.

14 augustus 2022

Op 13 augustus werd Meiosimyza decempunctata, een kleine vlieg, waargenomen in de Millingerwaard; de 5000-ste soort in het 5000-soorten jaar.

25 juni 2022

Welke kansen en belemmeringen ervaren agrariërs om te werken aan biodiversiteitsherstel?

12 juni 2022

Een eeuw geleden stond er meer dan 200.000 strekkende kilometer heg in ons land, waarvan tegenwoordig minder dan 30 procent over is. Is dat erg?

1 april 2022

De afsluitende bijeenkomst van “Grip op Biodiversiteit” toont aan dat biodiversiteit serieus op de agrarische agenda staat. De Radboud Universiteit neemt het stokje over van Via Natura.

23 februari 2022

Douwe Geerts deed mee met het onderzoek van Living Lab in de Ooijpolder. Hij vond meer insecten op plekken met hoog gras, veel bloemen en grote hagen.

7 januari 2022

Op een digitale netwerkbijeenkomst van Living Lab Ooijpolder-Groesbeek gingen 36 deelnemers van 17 organisaties in gesprek over biodiversiteitsherstel en samenwerking.

21 december 2021

Heggen en houtwallen zijn belangrijk voor de biodiversiteit in het landschap. Maar bomen en struiken kunnen ook, naast gras en maïs, het ‘derde gewas’ zijn in de veehouderij.

17 december 2021

Onder de rook van Rotterdam vindt een groot experiment plaats met natuurinclusieve landbouw op landschapsschaal, waar alle agrariërs in het gebied bij betrokken zijn.

15 november 2021

Agrariërs kunnen meer maatregelen voor biodiversiteit nemen als daar brede maatschappelijke ondersteuning voor is.

6 oktober 2021

Gewasresten, groenbemesters en maaisel uit de directe omgeving zijn belangrijke bronnen van organische stof voor akkerbouwers.

20 september 2021

De Ploegdriever experimenteert in het Waldboerenproject met Bokashi als schakel in een lokale kringloop van organische stof.

2 september 2021

De wortels van de planten in een grasland leveren de organische stof voor een actief bodemleven. Als dat goed draait blijf je er van af.

19 augustus 2021

Vroeger roken boeren aan de grond om vast te stellen of die gezond was. Nu gaat Rosa Boone voor Living Lab onderzoeken of een sensor die taak van de boer kan overnemen.

6 augustus 2021

De Ooijpolder is een voorbeeldgebied voor het herstel van biodiversiteit. In Living Lab gaan onderzoekers bekijken wat de voorwaarden voor succes zijn.

26 juli 2021

‘Community-based governance’ als bestuursmodel past het beste bij het versterken en verduurzamen van de natuurlijke omgeving. Dat blijkt uit wetenschappelijk onderzoek naar de recente landschapsontwikkeling in Berg en Dal.

13 juli 2021

In de Ooijpolder groeien Bijenorchis en Moeraswespenorchis tussen de akkers en graslanden. Deze zeldzame soorten vinden een groeiplaats in zorgvuldig beheerde natuurstroken.

6 juli 2021

De diversiteit aan insecten is van groot belang voor de bestuiving van gewassen, maar ook voor het weren van ziektes in diverse teelten. Deze boodschap had onderzoekster Willemijn Cuijpers op de tweede veldbijeenkomst van Living Lab Ooijpolder-Groesbeek.

30 juni 2021

Kruidenrijke graslanden zijn goed toepasbaar in de veehouderij. Onderzoeker Nick van Eekeren schetste de bruikbaarheid van het gewas op de eerste veldbijeenkomst van Living Lab Ooijpolder-Groesbeek.